Chaveanciños e Zamorela, dous topónimos replicantes de Chandrexa de Queixa

Nos estudos de toponimia coñécense como topónimos replicantes aqueles nomes de lugares que fan referencia a outras poboacións que xa existían con anterioridade e da que collen o nome con algunha modificación, normalmente engadíndolle un sufixo diminutivo. O proceso de creación destes topónimos replicantes respondeu a diferentes factores: persoas que se desprazan desde a poboación de orixe a outro lugar e crean unha nova; localidades ou aldeas que nacen nas proximidades doutra... Dous destes curiosos nomes de lugar atopámolos en Chandrexa de Queixa: Chaveanciños e Zamorela. 

Chaveanciños replica o nome de Chaveán mediante o sufixo diminutivo do galego común, -iño (latín - INUS). Chaveán e Chaveanciños son dous lugares que, ademais de estaren na mesma parroquia, están situados a só 500 metros, separados pola igrexa parroquial. É posible, pois, que ao nacer a nova aldea, situada nas proximidades de Chaveán, os habitantes que formaron o núcleo de Chaveanciños tomasen o lugar máis próximo como referente do novo asentamento. Incluso, é probable que fose xente orixinaria de Chavéan os que formasen o novo núcleo, de aí o plural usado a modo de xentilicio.

Chaveán é un antropotopónimo, isto é, un nome de lugar que ten orixe nun nome de persoa. Proceden do sintagma (VILLA) FLAVIANI, e indicaría na orixe a propiedade dunha persoa denominada FLAVIANUS. Este propietario da villae medieval tiña un nome, FLAVIANUS, que á súa vez é un xentilicio derivado de FLAVIUS, variante do adxectivo latino FLAVUS ‘amarelo, de pelo roibo’. Como antropónimo, Flavius foi un nome moi común na época romana que xurdiu como alcume, pois identificaba a persoas que posiblemente tivesen o pelo roibo, significado literal do adxectivo en latín. Malia que Chaveán é un topónimo único no Nomenclátor, rexistrámolo coa variante Chavián nos concellos de Sober e de Lugo.

Tamén é único en toda Galicia outro topónimo replicante que atopamos en Chandrexa de Queixa, Zamorela, localidade da freguesía de Requeixo. Este nome tamén resulta moi interesante por dous motivos: o primeiro, porque o diminutivo que emprega, -ela, procendente do latín -ELLA(M), non é rendible no galego desde a Idade Media (foi substituído pola forma -iña), o que denota a antigüidade desta entidade de poboación; o segundo, porque nos indica a procedencia dos seus primeiros poboadores: Zamora. 

O enigma do topónimo é sabermos como chegaron a asentárense algúns habitantes de Zamora a mais de douscentos quilómetros de distancia e se foron estes propios poboadores os que lle deron nome á nova localidade en que se asentaron ou se foron os veciños das localidades próximas os que lles puxeron ese nome.

Sexa como for, Zamorela e Chaveanciños son dous dos moitos topónimos replicantes que achamos no noso Nomenclátor, como Rianxiño de Rianxo, Asadelos de Asados, Arenteiriño de Arenteiro...

Tamén che pode interesar...

Ata confluír co río Cabe en Monforte de Lemos, o río Mao percorre tamén os concellos de Bóveda e O Incio, onde nace preto da aldea das…

O Camiño Francés, O Camiño Inglés, A Vía da Prata, O Camiño de Inverno, O Camiño Portugués... todas son rutas de peregrinación a…